آیین : ِرگ دِ كوزَ
reg de kooza
آیین فال ببینی
[ریگ در کوزه ]
در چهارشنبه ۱۴ ماه
این آیین تنها در روستای قوژد از توابع کاشمر برجا مانده است.
هر سال این رخداد تنها یک بار روی می دهد یعنی در شب
چهارشنبه ای که با پرماه ( شب چهارده ماه) برابر شود.
زنان روستا کوزه پاکیزه ای را تا نیمه آب می کنند و سپس
به ازای هر نفر از اعضای خانواده یا فامیل یا آشنا که مورد
نظررشان است تا برای او فالی بگیریند ریگی را نشان می کنند
به نام همان شخص در کوزه می اندازند و سپس آنرا در برنه تنور
( سوراخ هواکش پایینی تنه تنور) می گذارند . این کار
را در غروب شب چهارشنبه چهاردهم ماه انجام می دهند. گویا پیوندی
میان مهتاب چهارشنبه چهارده ماه که از روزن بالای تنور به آب
کوزه می تابد وجود دارد. سپس تا غروب روز بعد یعنی چهارشنبه
کوزه به همین نحو باقی می ماند و آنگاه لب تنور را آبپاشی
و جارو می کنند و کوزه را از برنه در می می آورند
و همه دور هم جمع می شوند.
سپس یکی از بانوان کهنسال که صدای خوبی دارد و دو بیتی از حفظ
می خواند نیز در این گردهمایی حضور دارد.و در همان حال کودک
نابالغی را کنار کوزه می نشانند و روی کوزه را با پارچه یا
چادری می پوشانند و کودک دستش را از زیر پارچه به
درون کوزه میبرد و بدون آن که ببیند یا بداند که ریگ متعلق
به چه کسی است. ریگ را بعد از خواندن دو بیتی توسط بانوی
کهنسال از کوزه در می آورد. و این بیت فالی است برای صاحب
ریگ یا کسی که ریگ را به نام او در کوزه انداختند و
ممکن است که در جمع نباشد. بانوی دو بیتی خوان بی وقفه
آواز می خواند و هر بیتی که ناخودآگاه به ذهنش برسد می خواند
و بیشتر اوقات خواننده با آواز خود حاضران را آنچنان تحت
تاثیر قرار می دهد که با خواندن هر بیت اشک از دیدگان
همگان جاری می گردد و در کمال شگفتی انطباق
کاملی که میان مضمون این ابیات فی البداهه شفاهی با سرنوشت
یا احوال صاحب ریگ بر قرار است در خور درنگ و
بررسی می باشد. این آیین کاملاْ زنانه تنها در روستای قوژد
کاشمر پابرجا مانده و در
هیچ کجای دیگر آیین مشابه از آن یافت نشده است.
يك مسابقه :
در كجاي اين آيين راز نغزي نهفته است؟
به يابنده اين راز نغز يك سكه طلاي پر مغز جايزه داده مي شود.
پاسخ هاي خود را مي توانيد همين جا در بخش ديدمان خواهي
يا به صندوق پستي كاشمر ۱۸۳-۹۶۷۱۵ به نام شركت دانشكاوان
به نام كاوه آهنگر بفرستاريد.